Adaptif liderlik

Adaptif bir organizasyonda liderin görevi şudur: “İşe en yakın insanların yanıtları kendilerinin bulabileceği koşulları yaratmak.” Adaptif liderlik (kitapta: Adaptive Leadership), diğer üç boyutu mümkün kılan koşulları yaratma ve ardından bu boyutları kontrol etme dürtüsüne direnme pratiğidir. Bir pozisyon, bir tarz ya da bir kişilik özelliği değil, bir pratiktir.

Liderlik Ortaya Çıkar Biri bir riski gün yüzüne çıkardığında, bir karara itiraz ettiğinde ya da bir soruyu yeniden çerçevelediğinde liderlik kendini gösterir ve “bu insanların hiçbirinin bir unvana ihtiyacı yoktur.” Resmî liderin görevi, bu tür bir liderliğin güvenilir biçimde ortaya çıkmasını sağlamaktır; böylece organizasyonun liderlik kapasitesi, bu rolü üstlenmeye istekli her kişiyle birlikte büyür.

Yönlendirmekten Olanak Sağlamaya Yönlendirici liderlik liderin kapasitesiyle sınırlıdır; olanak sağlayan liderlik ise yalnızca sistemin kapasitesiyle sınırlıdır. Olanak sağlamak hiç de pasif bir tutum değildir. Yanıt dağıtmak yerine soru sormak ve istikrar ile değişim ya da sorumluluk ile başarısızlığa hoşgörü gibi paradoksları bir arada tutabilmek demektir. Bu gerilimler çözülemez. Yalnızca bir arada tutulabilir.

Gidip Yerinde Görmek Her raporlama katmanı, gerçekte olup biteni çarpıtır. Adaptif liderler işin yapıldığı yere gider. Bu hem saygının bir göstergesidir hem de bilginin dürüst kalmasını sağlar; ayrıca liderleri metriklerden ve slaytlardan oluşan bir soyutlamayı yönetmekten korur.

Ekipler ve Liderlik Ekibi Aynı yöneticiye bağlı bir grup insan henüz bir ekip değildir. Yüksek performanslı ekipler ortak amaç, ortak pratik ve güven sayesinde gelişir. Liderlik ekibi tüm organizasyonun tavanını belirler; ancak “liderlik ekiplerinin çoğu ekip değil, komitedir.” Adaptif liderler yalnızca sistemin içinde değil, sistemin üzerinde de çalışır ve değişime yalnızca sponsor olmak yerine ona görünür biçimde katılır.

Tavan ve Temel Yetkiyi kendinde toplayan, geri bildirimi cezalandıran ya da belirsizliğe tahammül edemeyen liderler, organizasyonun neye dönüşebileceğini sınırlar. Gidip yerinde gören, ekip kuran ve başkalarını geliştiren liderler ise onun temelini atar. Liderlik hiçbir zaman bir kez edinilip bitecek bir şey değildir; günlük pratikle gelişir.

Daha Büyük Bir Resmin Parçası Adaptif liderlik; Hızlı iyileştirme döngüleri, Organizasyonel çok yönlülük ve Çözüm odaklılık ile birlikte adaptif bir organizasyonun dört boyutundan biridir. Boyutlar bir metodoloji değil, bir bakış açısıdır. On iki ilkeye dayanan adaptiflik, iki temelden doğar: hızlı değişimi mümkün kılan yapılar ile insanlar, ekipler ve onları birbirine bağlayan sistemler arasındaki sağlıklı ilişkiler. Adaptive Organisations: Thriving in Complexity adlı kitabımız bunların tümünü ortaya koyar; bu boyut, kitabın 8. bölümünün konusudur.